Η διαχείριση της σπατάλης τροφίμων ως βασικό εργαλείο ενίσχυσης της πρόσβασης σε υγιεινές διατροφικές συνήθειες για όλους: συμπεράσματα από το Ευρωπαϊκό έργο DietWise.

21 Ιουλίου 2026

Ο πιο συνήθης τρόπος διαχείρισης του αυξημένου κόστους των τροφίμων από μεγάλο μέρος των πιο ευάλωτων ομάδων του πληθυσμού, είναι η αναζήτηση οικονομικών επιλογών που υπάρχουν διαθέσιμες στην αγορά. Τι συμβαίνει όμως όταν μεγάλο μέρος των τροφίμων συχνά καταλήγει στο καλάθι; Αυτή την «ψευδαίσθηση αποταμίευσης» ανέδειξε μελέτη που διεξήχθη στην Ελλάδα, το Βέλγιο και τη Λιθουανία, στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού ερευνητικού έργου DietWise.

Λίγο περισσότερο από το ένα τρίτο των συμμετεχόντων στη μελέτη δήλωσε ότι πετάει μεγάλη ποσότητα φαγητού. Παράλληλα, πολλοί συμμετέχοντες αναγνώριζαν πως μειώνοντας τη σπατάλη θα μπορούσαν να εξοικονομήσουν σημαντικό ποσό από τον προϋπολογισμό του νοικοκυριού τους. Συγκεκριμένα, σχεδόν οι μισοί ερωτηθέντες εξίσωσαν το πέταγμα του φαγητού με σπατάλη χρημάτων, ενώ ένας στους τρεις δήλωσε ότι τον προβληματίζει το ποσό που χάνεται με αυτόν τον τρόπο. Σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat, το 2025 ο μέσος Ευρωπαίος πολίτης πετάει περίπου 69 κιλά τροφίμων τον χρόνο. Σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, η συνολική σπατάλη τροφίμων αγγίζει τα 450 εκατομμύρια ευρώ.

Η σπατάλη τροφίμων συνδέεται πολύ συχνά με την έλλειψη σχεδιασμού αγορών. Σε αυτό το πλαίσιο, μόνο το 16% των συμμετεχόντων δήλωσε ότι πηγαίνει για ψώνια γνωρίζοντας ακριβώς τι τρόφιμα χρειάζεια και σε τι ποσότητα, ενώ μόλις ένας στους πέντε χρησιμοποιεί οργανωμένη λίστα τροφίμων. Αντίθετα, πολύ μεγαλύτερο ποσοστό δήλωσε ότι γνωρίζει πόσα χρήματα μπορεί να ξοδέψει όταν ψωνίζει – μια ένδειξη ότι η προσοχή εστιάζεται περισσότερο στο κόστος παρά στο τι πραγματικά χρειάζεται το νοικοκυριό.

Σύμφωνα με τους ειδικούς, οι αγορές πρέπει να ξεκινούν από το σπίτι: έλεγχος ψυγείου και κουζίνας, και κατάρτιση οργανωμένης λίστας τροφίμων με βάση προγραμματισμένα γεύματα.

Η εφαρμογή MyRecipeWatch

Στο πλαίσιο του έργου DietWise αναπτύσσεται η εφαρμογή MyRecipeWatch, με στόχο να υποστηρίζει υγιεινές και βιώσιμες πρακτικές μαγειρικής στο σπίτι. Η εφαρμογή θα λειτουργεί ως βοηθός σχεδιασμού των καθημερινών γευμάτων, επιτρέποντας στους χρήστες να πλοηγούνται στις διαθέσιμες συνταγές στο διαδίκτυο. Αξιοποιώντας τεχνολογία τεχνητής νοημοσύνης, το MyRecipeWatch θα αναλύει τις συνταγές και θα προτείνει στοχευμένες αντικαταστάσεις τροφίμων, ώστε αυτές να γίνονται πιο θρεπτικές και βιώσιμες.

Η προσέγγιση του έργου ξεκινά από μια διαφορετική οπτική: αντί να ενημερώνει απλώς τον καταναλωτή γενικά για υγιεινές και βιώσιμες επιλογές, φέρνει τις διατροφικές συστάσεις ακριβώς εκεί όπου λαμβάνονται οι καθημερινές αποφάσεις — τη στιγμή που κάποιος αποφασίζει τι θα μαγειρέψει.

 

Σχετικά με τη μελέτη

Η έρευνα διεξήχθη τον Μάιο του 2025 στο Βέλγιο, την Ελλάδα και τη Λιθουανία. Στη μελέτη συμμετείχαν συμμετείχαν συνολικά 482 ενήλικες ευάλωτων ομάδων (π.χ. ενήλικες με χαμηλό κοινωνικοοικονομικό επίπεδο, νέοι 18-24 ετών και άτομα ηλικίας 65 ετών και άνω) από την Ελλάδα, το Βέλγιο και τη Λιθουανία.

 

Σχετικά με το έργο DietWise

Το ερευνητικό έργο DietWise στοχεύει στον εντοπισμό καινοτόμων λύσεων που ενθαρρύνουν τους πολίτες, με έμφαση ευάλωτες πληθυσμιακές ομάδες, να καταναλώνουν περισσότερο υγιεινά και βιώσιμα γεύματα στην καθημερινότητα. Το έργο διεξάγει έρευνα για την καλύτερη κατανόηση του διατροφικού περιβάλλοντος και των αναγκών των ατόμων, και συνεργάζεται στενά με διεθνείς φορείς για την ανάπτυξη και δοκιμή νέων πρωτοβουλιών και εργαλείων, όπως η εφαρμογή RecipeWatch. Το DietWise χρηματοδοτείται από το πρόγραμμα Horizon Europe της Ευρωπαϊκής Ένωσης βάσει της συμφωνίας επιχορήγησης αριθ. 101181692. Το έργο υλοποιείται από 10 φορείς από την Ελλάδα, το Βέλγιο και τη Λιθουανία.

 

Περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το έργο είναι διαθέσιμες στη διεύθυνση www.dietwise.eu.